Nieuwsbrief 1, 22-01-2008

Inhoud

• Welkom bij Senior & Innovatie
• ‘Nieuwe Oudere' trendsetter naast Young & Cool
• Miljoen ouderen met meerdere aandoeningen
• NVOG als effectieve netwerkorganisatie
• Gezamenlijk dienstenpakket corporatie en zorgaanbieders
• Petronellahuis voor Alzheimerpatient
• Euregionale samenwerking voor zorgeloos leven
• Ook voor komende jaren afspraken over indexering
• Klink wil keurmerk en meerjarenplan van ouderenorganisaties

Welkom bij Senior & Innovatie
Dit is de eerste aflevering van de wekelijkse nieuwsbrief Senior & Innovatie. Met deze nieuwsbrief wil A4-Nieuws, onafhankelijk nieuwsbureau in de publieke sector, een actieve bijdrage leveren aan de communicatie over innovatieve ontwikkelingen op het gebied van wonen, welzijn, zorg, werk en inkomen van en voor senioren. De nieuwsbrief  verschijnt elke week op dinsdag. Leidraad voor selectie en samenstelling is: wat is -gezien vanuit het perspectief van senioren- innovatief? De nieuwsbrief bestaat uit berichtgeving op basis van contacten met innovatieve bedrijven, wetenschap, gebruikersorganisaties en eigen monitoring.

Naast de wekelijkse nieuwsbrief biedt http://www.seniorinnovatie.nl/ het laatste nieuws voor iedereen die de actualiteit op het gebied van wonen, welzijn, zorg, werk en inkomen op de voet wil volgen. 

Tips, suggesties of vragen aan de redactie van Senior & Innovatie?

emai: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. , tel. 030 6918337.

inhoud

‘Nieuwe oudere' trendsetter naast young & cool
‘Wat erg in de weg zit bij innovatieve ontwikkelingen voor senioren, is dat ze tot nu toe vaak en vooral bedacht zijn door mensen die jonger zijn dan de doelgroep, die niet altijd een goed beeld hebben van wat ouderen willen en nogal eens een verouderd beeld van wat /wie ouderen zijn. Onze beeldvorming werkt nog niet in ons voordeel!' Dit zegt Anjo Geluk.

Anjo Geluk (1945) schreef samen met haar broer Eric Bleumink (1935) de onlangs verschenen paperback De nieuwe oudere, een ‘reisgids' voor leeftijdsgenoten: ‘Hoe kunnen we als senioren het beste uit een nieuwe levensfase halen? En hoe kunnen we zo goed mogelijk omgaan met nieuwe uitdagingen en schaduwkanten?'

Rollator kan veel mooier en veiliger

Hoe kunnen bedrijven / instellingen / overheid op de vraag van de nieuwe oudere het beste inspelen?

Anjo Geluk: ‘Senioren moeten er veel meer bij betrokken worden. Er zelf aan meedoen, hun wensen op de juiste plaats neerleggen en - heel concreet-  in consumenten/-gebruikerspanels gaan zitten. Dat is een tweezijdig proces: van actieve senioren en van bedrijven, instellingen en organisaties die senioren raadplegen (panels, internet), naar hen luisteren en wensen omzetten in aanbod. Mij valt het op dat in veel enquêtes over producten de categorie boven 60 jaar niet uitgesplitst wordt (als één gebruikersgroep wordt gezien) en onder de 60 wel, terwijl ook boven de 60 de diversiteit heel groot kan zijn.' Anjo Geluk noemt een voorbeeld: de rollator. ‘Het is een super-hulpmiddel! Hij wordt dan ook massaal gebruikt, maar de keuze is nog beperkt, er kan veel meer, ze kunnen veel mooier bijvoorbeeld en veiliger.

Vervoer, zelfredzaamheid, preventie

Waar zal de komende tijd de meeste vraag naar zijn?

‘‘Vervoermiddelen' is en blijft een belangrijk thema op het gebied van innovatie (de rollator, lage-instapfietsen, fietsen met trapondersteuning, een handig boodschappenwagentje ), verder gebruiksvriendelijke domotica, dus aangepast aan de gebruiker. In het algemeen verwacht ik dat de vraag naar hulpmiddelen die de zelfredzaamheid bevorderen en gericht zijn op preventie van ziekte en op ‘gezondheid' zal toenemen. Thuis en buiten de deur. Belangrijk is niet alleen dat ze er komen, maar ook hoe ze eruit zien (design, lichtgewicht, grote keuze en meer aandacht voor hoe ze eruit zien).'  

Beeldvorming verandert niet vanzelf

‘Het moet dus van twee kanten (gaan) komen: actieve senioren die hun wensen naar voren brengen en organisaties/bedrijven/instellingen die oprecht geïnteresseerd zijn in de doelgroep.  Ik roep senioren op om hierin een veel actievere rol te spelen! Zichtbaarder te worden en trendsetter naast ‘young & cool'. De beeldvorming verandert niet vanzelf!'

Kansen en mogelijkheden te over

Anjo Geluk (verpleegkundige, socioloog, publicist) en Eric Bleumink (biochemicus, voormalig rector-magnificus Rijksuniversiteit Groningen) schreven De nieuwe oudere vanuit het motto van Noam Chomsky: ‘Denk zelf, kijk zelf, oordeel zelf, beslis zelf'. ‘Als je zelf een ‘nieuwe oudere' bent, zijn er kansen en mogelijkheden te over, maar hoe geef je daar invulling aan? Wat zijn de schaduwkanten? En welke verwachtingen heeft de maatschappij?' De auteurs benaderen deze thema's vanuit vijf  vensters op de toekomst, met deskundige adviezen, handige tips, ervaringen van anderen, bewuste beweegmomenten en een uitgebreide wegwijzer.

De nieuwe oudere (€19,95) http://www.kosmosuitgevers.nl/

inhoud

Prof. Westendorp ging het in het bijzonder in op de zorg voor ouderen met meerdere aandoeningen. Hij gaf het voorbeeld van een 79-jarige vrouw met diabetes, hoge bloeddruk, COPD, artrose en botontkalking. Boven de 65 jaar heeft de helft van de mensen zo'n serie kwalen Dat komt neer op een miljoen mensen, aldus de Leidse hoogleraar. Volgens de richtlijnen behandeld, krijgt de vrouw uit het voorbeeld twaalf soorten medicijnen (negentien pillen verspreid over vijf momenten van de dag), 22 dagelijkse leeftstijladviezen, moet ze vijfmaal per jaar op controle komen en zijn er 22 andere medische acties. Op basis van de cijfers kan niet anders worden geconcludeerd dan dat sprake is van een afnemende meerwaarde. Westendorp riep dan ook op tot een aanpak die de meerwaarde weer doet toenemen. De mogelijkheden zijn er. ‘Nederland heeft alles in zich om mensen op hoge leeftijd een waardige zorg te kunnen bieden.'

Vergrijzing positieve verworvenheid

Het recht op waardige zorg is ook een van de onderwerpen waar ILC-Zorg voor later zich voor inzet. Voorzitter Jacques Schraven lichtte op de Jan Brouwerconferentie toe hoe over zulke human rights wordt overlegd met ILC's in andere landen en hoe daarbij empowerment, voorlichting en educatie belangrijke onderwerpen zijn.

Op de conferentie sprak topman Hans de Goeij van het ministerie van VWS over ‘vergrijzing als positief te waarderen maatschappelijke verworvenheid'. Harry Hendriks, directievoorzitter van Philips Nederland, maakte duidelijk hoe in wat hij noemde de zilveren eeuw de vergrijzing gepaard kan gaan met verbeteringen dankzij technologische innovaties: Na de zon brengt Philips het meeste lichte op aarde en dat zullen we ook gaan merken in de betekenis die het concern hecht aan healthcare. Roger van Boxtel, voorzitter RvB zorgverzekeraar Menzis, stelde dat het niet alleen gaat om productinnovatie, maar vooral ook proces-innovatie. Met nadruk op preventie, zelfzorg en telecare. ‘Gezond oud worden, je kunt er niet vroeg mee beginnen.'

Niet somberen, nieuwe kansen pakken

Aan de Jan Brouwerconferentie namen ruim honderd professionals deel vanuit het brede terrein van ‘zorg voor later', o.a. SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan en FNV-voorzitter Agnes Jongerius. ILC-Zorg voor later concludeerde na de conferentie dat de vier sprekers het er over eens: waren dat vergrijzing zowel technologische kansen als sociologische uitdagingen biedt. ‘Het ontbreekt (vooral op politiek niveau) aan lange termijn visie, maar het devies luidt: niet somberen, vergrijzing biedt een wereld aan nieuwe ontwikkelingen!'

Binnenkort zijn de voordrachten te zien en te horen via de website: http://www.zorgvoorlater.com/

inhoud

NVOG als effectieve netwerkorganisatie

De Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden heeft een nieuwe directeur: Martina van den Dool (1969), afkomstig van CSO, Centrale Samenwerkende Ouderenorganisaties.

- Wat ziet u als de belangrijkste onderwerpen voor de NVOG?

Martina van den Dool: ‘Hoofddoel van de NVOG is de belangen van gepensioneerden (of hun nabestaanden) te behartigen bij de overheid, politieke partijen en andere instanties, onder meer door het lidmaatschap van de Centrale Samenwerkende Ouderenorganisaties (CSO), dé gesprekspartner van de overheid op het terrein van ouderen.

Onze activiteiten richten zich in hoofdlijnen op pensioenzaken en zorg en welzijn. Onderwerpen als AOW, de pensioenwet, aanvullend pensioen en indexatie, medezeggenschap bij pensioenfondsen en verzekerde regelingen, zorgkosten, WMO, ziektekostenverzekeringen, koopkracht en dergelijke zijn onderwerpen die bij de NVOG op de agenda blijven.'

Zes platforms

-De NOVG wil een effectieve netwerkorganisatie zijn met bredere inzet van deskundigheden uit de lidorganisaties. Kunt al aangeven wat dit in de praktijk kan gaan inhouden?

‘De NVOG telt zo'n 75 lidorganisaties, dus verenigingen van gepensioneerden. Deze verenigingen zijn ingedeeld in zes platforms, samengesteld op basis van de branche waaruit de verenigingen afkomstig zijn. Bijvoorbeeld een platform Financiële Instellingen (gepensioneerden van banken, verzekeraars e.d.) en een platform Handel-Nijverheid-Industrie. Sommige verenigingen bestaan al erg lang en hebben veel kennis en ervaring in huis op de terreinen waarop de NVOG zich begeeft. Andere verenigingen hebben juist minder kennis en ervaring.'

Vrijwilligers

‘Bovendien telt het NVOG-bureau slechts drie parttime medewerksters en wordt dus het meeste werk -met name inhoudelijk/beleidsmatig- door vrijwilligers (gepensioneerden uit de verenigingen) gedaan, in werkgroepen en commissies. Hoe meer mensen zich hiervoor willen inzetten, hoe beter.

De nieuwe platform-structuur, waarin zaken worden uitgewisseld, tendensen kunnen worden gesignaleerd en kennis kan worden opgedaan, moet bijdragen aan versterking van de gehele organisatie en haar leden. Ook ontstaan zo er meer ‘ lijnen' tussen verenigingen, commissies/werkgroepen en het bestuur/bureau.'

Medezeggenschap

-Bij de CSO was u betrokken bij medezeggenschapsprojecten. Gaat het de goede kant op met de medezeggenschap of moet er nog veel gebeuren? 

‘Hoewel ik van nature een optimist ben, ben ik behoorlijk bezorgd over het tempo en de mate waarin pensioenfondsen en verzekeraars gehoor geven aan de afspraken uit het Convenant Medezeggenschap en de relevante wettelijke bepalingen.

Daar waar het in principe wel geregeld is, voldoet het ook nog lang niet aan de kwaliteitseisen die de CSO eraan zou willen stellen. Bovendien heb ik gesignaleerd dat de invoering van de Pension Fund Governance-principes bij een aantal fondsen zelfs leidt tot het verdwijnen van de deelnemersraden, omdat die nu ‘ opgaan'  in verantwoordingsorganen! In de komende maanden wordt gestart met de eindevaluatie van zowel Convenant als PFG-principes. Ik verwacht dat de uitkomsten rond de zomer bekend zullen zijn.'

inhoud

Gezamenlijk dienstenpakket
WoCom, een woningcorporatie met tegen de 6500 wooneenheden in Helmond en omstreken wil meer dan stenen stapelen. ‘Speciaal aan ons is dat we samen met zorgpartijen een dienstenpakket veiligheid en zorg aanbieden', zegt Carel van der Zanden van woCom. ‘We namen dat besluit met het oog op de dubbele vergrijzing/verzilvering.' Een experiment liep een half jaar vanaf november 2006: In Heeze rond het Nicasiushuis, een verzorgingshuis met eigenaar woCom. De huurder is Ananz, deze zorgorganisatie levert samen met ZuidZorg de thuiszorg aan de bewoners van de omliggende aanleunwoningen. In 53 aanleunwoningen werd domotica, slimme technologie geïnstalleerd naar het VieDome-concept. Daarnaast kregen in het werkgebied van ZuidZorg 15 diabetici een mobiele thuispost, met meetapparatuur: bloedsuikergehalte, bloeddruk, hartslag, gewicht. Via een breedbandverbinding is er contact met een meetplatform. Bij negatief resultaat zoekt een verpleegkundige contact via de thuispost. Voor zover bekend is dit het eerste experiment in Nederland met zo ver doorgevoerde integraliteit.

Screen-to-screenverbinding

De aanleunwoningen bij het Nicasiushuis kregen een mobiele draadloze thuispost voor screen-to-screenverbinding met de zorgcentrale, een deurvideosysteem, rookmelder, trekkoorden en halszender, dit alles voor alarmering naar de zorgcentrale van ZuidZorg in Veldhoven. De bewoner kon kiezen voor een onderdeel of een volledig pakket. Tijdens de proef was het gebruik gratis, daarna konden bewoners een abonnement nemen (op een deel van) het  domoticapakket. Van de 54 bewoners maakte het merendeel daarvan gebruik..

WoCom was mede-initiatiefnemer en voorfinancier van het project. Aanvankelijk waren de domoticavoorzieningen eigendom van woCom. Omdat techniek en zorg beter in één hand konden zijn, draagt woCom de apparatuur over aan ZuidZorg. 

Domotica nog niet sexy

Van der Zanden noemt VieDome een vorm van zórgdomotica, een oplossing om mensen te ondersteunen thuis te blijven wonen met behulp van diensten op het gebied van Veiligheid, Comfort, Service en Zorg. Het pakket veronderstelt dat de techniek en diensten op elkaar afgestemd zijn. Eerder iets voor een zorg-/dienstenaanbieder dan voor een woningcorporatie. Voor de corporatie ziet Van der Zanden wel een faciliterende en stimulerende rol. Er is wel een probleem: domotica wordt niet ‘sexy' gevonden. Het wordt geassocieerd met zielig en hulpbehoevend. Niet met luxe, gemak en vooruitgang. Misschien moet de service anders gebracht worden, in een breder pakket: duurzaamheid, gezondheid, energiebesparend. De uitdaging is om de latente behoeften van de klant samen met die klant en (diensten)aanbieders boven water te krijgen.  

inhoud

Petronellahuis voor Alzheimerpatient
Alzheimer patienten, met een indicatie voor 24-uurs zorg, laten wonen in zes gewone huizen in een leefstijl waar ze thuis aan gewend waren. In elke woning met een specifieke leefstijl wonen zes mensen en tussen de woningen veel contact. Zo'n kruisbestuiving is, volgens het Trimbos instituut, zeer vruchtbaar, voor verzorgenden en mantelzorgers. Voor dit concept dat welzijn vooropzet en de voordelen van klein-, en grootschalig combineert, zoekt de Nijmeegse Stichting Petronellahuizen investeerders. Er is gesproken met welzijnszorg, coöperaties en ontwikkelaars. De interesse is er weldegelijk maar concrete toezeggingen nog niet gedaan, aldus initiatiefneemster Anna Kalkman. De belangrijkste toevoeging vergeleken met andere kleinschalige projecten is dat in elke woning een personeelslid een ‘moederrol' krijgt. ‘Er moet iemand komen die zoals de moeder in een groot gezin zorgt voor gezelligheid, atmosfeer en dagelijkse rituelen.' Natuurlijk zal er lekker en uitgebreid worden gekookt. De stichting wil zich ook meer in cultuur verdiepen. Kunstacademiestudenten zouden mooie, zintuigstimulerende objecten kunnen maken, leerlingen van het conservatorium kleine concerten kunnen geven, etc. 

inhoud

Euregionale samenwerking voor zorgeloos leven

Ouderen niet wegstoppen in verzorgingshuizen maar producten ontwikkelen die hen in staat stelt langer zelfstandig te wonen. Daar draait het om in ‘Zorgeloos Leven', een grensoverschrijdend project van de Academies voor Bouwkunst van Maastricht en Tilburg, de Hogeschool Zuyd en Academies in Aken en Genk. Als start gaven architecten en designers in een workshop hun visie op leven, wonen en zorg van ouderen in de (nabije) toekomst. Op de opleidingen in het grensgebied gaan werkgroepen zich richten op nieuwe woon-, design en communicatieconcepten en producten die het leven voor ouderen aangenamer maken. De provincie Limburg heeft een eenmalige subsidie van € 20.000,- toegekend. Samen met het bedrijfsleven: Koninklijke Mosa, Ahrend, 3W en Medtronic en de instellingen voor ouderenzorg en welzijn Vivre en Cicero is een prijsvraag uitgeschreven. http://www.zorgeloosleven.eu/

inhoud

Ook voor komende jaren afspraken over indexering

Over 2007 krijgen gepensioneerden en actieven bij Pensioenfonds ABP een volledige indexatie. Dit maakte het pensioenfonds bekend in haar halfjaarbericht van 16 januari. Omdat de dekkingspositie het mogelijk maakt, wordt ook een na-indexering over de afgelopen vier jaar toegepast. Erwin Nypels, lid van de Gepensioneerdenfractie-NVOG in de deelnemersraad Pensioenfonds ABP en oud-Kamerlid voor D66, is verheugd maar niet verrast. ‘Het is een resultaat van het beleid dat over de indexatie is afgesproken, tussen deelnemersraad en bestuur. Er zou geïndexeerd en na-geïndexeerd worden over 2007 als de dekkingsgraad minimaal 140% was. Ook over de komende jaren bestaan afspraken. Dan volgt indexatie bij een minimale dekkingsgraad van 135%. Gelijktijdig geldt dat geen premiereductie is toegestaan beneden een dekkingsgraad van 150%. ‘Het snel potverteren is daarmee onmogelijk gemaakt.' ABP is een van de eerste fondsen die een beleid op dit punt heeft vastgesteld.

Iets is beter dan niets

Door de na-indexering is de niveauschade die gepensioneerden en actieven de afgelopen vier jaar opliepen volledig gecompenseerd. Blijft staan dat gepensioneerden wel vier jaar te weinig geld kregen. Het pensioenfondsbestuur zag af van een uitkering ineens, maar gaf wel een bonus. Nypels betreurt die keuze, maar ‘iets is beter dan niets'. De reden die het bestuur voor haar keuze aanvoerde, verbaast hem wel. ‘Ze waarschuwden dat de toezichthouder, De Nederlandsche Bank, een volledige compensatie zou opvatten als onvoorwaardelijke compensatie. Dan zou de dekkingsgraad omhoog moeten.' Uit niets blijkt vooralsnog dat DNB die opvatting huldigt. Er is volgens Nypels ook geen aanleiding voor. ‘We hebben zwart op wit afspraken dat alleen bij een minimum van 135% volledige indexatie volgt.' 

inhoud

Klink wil keurmerk ouderenorganisaties

Ouderenorganisaties vormen onderdeel van het sociaal kapitaal van de samenleving. Dit zei minister Klink van VWS op 16 januari op de nieuwjaarsbijeenkomst van de patiënten-, gehandicapten-, en ouderenorganisaties (PGO) in Utrecht. Het jaar 2008 moet volgens Klink het jaar van de waarheid worden. Plannen zijn er genoeg, nu gaat het erom de positie van de individuele zorgconsument en de organisatie die hem vertegenwoordigd daadwerkelijk te verbeteren. Patiënten en mensen die zorg nodig hebben, moeten inzicht in prestaties van zorgaanbieders krijgen. Ouderen-, patiënten-, en gehandicaptenorganisaties moeten hem helpen bij het uitstippelen van een route om die zorg ook te krijgen. ‘Er is een Tom Tom voor de zorg nodig’, aldus de minister. Minister Klink is voorstander van een keurmerk voor PGO-organisaties en een financiering op basis van meerjarenplannen. Het keurmerk moet waarborgen dat de organisatie waar voor zijn geld biedt. Goed zorgt voor belangenbehartiging, voorlichting, lotgenotencontact en stevig onderhandelt met aanbieders van zorg, hulpmiddelen en verzekeringen. Voor de koepels zoals de samenwerkende ouderenorganisaties (CSO) ziet de minister geen rol in de verdeling van het geld. Een programmaraad zou de beslissing over financiering moeten nemen. Om ongerustheid bij de organisaties weg te nemen verzekerde de minister van VWS dat hij zeer veel waarde hecht aan het sociale kapitaal van de organisaties en hun koepels. ‘We gaan geen brokken maken. Er komen wel nieuwe uitdagingen die kansen bieden. En extra geld om die kansen te verzilveren.’ Bij het uitwerken van zijn plannen zegde hij toe te blijven overleggen met het veld en de PGO-koepels. Deze organisaties kunnen de ervaring van mensen inbrengen, en bij het uitzetten van een beleid is dat van groot belang.

inhoud